|
Na tragove prvih rudarskih radova u Rudniku
Kakanj se naišlo poslije Drugog svjetskog
rata, kada je u jami Čelikovina pronađen
karbonizirani rudarski alat i rudarski
radovi koji su prema mišljenju stručnjaka
mogli pripadati srednjem vijeku. Po obimu
ovi radovi nisu mogli predstavljati oslonac
za neku zanatsku djelatnost, ali krajem XIX
stoljeća ovdje počinju istražni radovi za
industrijsku eksploataciju uglja.
Na odlasku jednog, a u susret XX stoljeću, u
slivu rijeke Bosne, njena desna pritoka
Zgošća na svoje obale prihvata austrougarske
istraživače i zeničke kopače. Bilo je to
1898. godine. Zatim je na istim obalama
nastao rudnik koji se u zvaničnim
dokumentima tog doba imenuje kao Rudnik
Kakanj-Doboj.
U prvoj godini XX stoljeća u blizini ušća
Zgošće u Bosnu, izgrađen je most i od
Željezničke stanice do rudničke separacije,
zajedno sa rijekom krivudala je i uskotračna
pruga.
Do konca 1901. godine izgrađeno je niz
pratećih objekata i iskopano devet hiljada
tona uglja. Bili su to pripremni radovi za
početak zvaničnog egzistiranja Rudnika
Kakanj, od 1902. godine, čije sjedište se
nalazilo u Beču, Ulica Seibertatte 30. Od
tada do današnjih dana deset je desetljeća i
još nešto godina u kojima neprekidno
egzistira Rudnik Kakanj.U različitim
društvenim uređenjima bio je i različito
organiziran, ali uvijek u vlasništvu države.
Od prvog vlasnika Austrougarske monarhije,
pa do današnjega Federacije BiH.
Tri rata vođena na ovim prostorima Prvi i
Drugi svjetski rat i agresija na BiH
1992.-1995. nijednog dana nisu zaustavili
proizvodnju uglja.
Nisu samo ratovi donosili nesreće u dolinu
Zgošće i Bosne.Dvije velike rudarske
katastrofe, eksplozije metana, u reviru Popi
Stare jame 1934. godine i u jami Orasi 1965.
godine odnijele su prvo 127, a kasnije 128
života.
Iskopavanje uglja se u Kaknju do 1979.
godine obavljalo podzemnom eksploatacijom, a
1979. godine otvaranjem Površinskog kopa
Karaula počinje značajnija eksploatacija na
površini. Godinu kasnije formiran je Pogon
za površinsku eksploataciju uglja, a 1982.
su počeli pripremni radovi za otvaranje
Površinskog kopa Vrtlište koji i danas radi.
Prvi puta milion tona uglja iskopano je
1959. godine. Više od dva miliona tona
iskopano je 1986. godine kada je ukupna
proizvodnja na godišnjem nivou iznosila
2.048.178 tona uglja. Drugi puta 1990.
godine iskopano je 2.017.717 tona uglja.
Najviše zaposlenih 5.222 radnika Rudnik je
imao 1985. godine.
U ratu oslobodilačkom ratu 1992.-1995.
poginulo je 64 zaposlenika ovog preduzeća,
69 su ratni vojni invalidi, a ratna šteta je
procjenjena na 234 miliona Konvertibilnih
maraka.
U godinama poslije rata broj zaposlenih se
uglavnom kreće oko 2.200. Najveća
proizvodnja uglja je dostignuta 2007. godine
1.174.589 tona uglja. Ukupno od otvaranja
Rudnika Kakanj 1902. godine, zaključno sa
2007. iskopano je 75.151.705 tona uglja. |
